وکیل سرقفلی و ملکی

تصرف اراضی بدون اجازه مالک در طرح‌های عمرانی فورس ماژور

پرسش: اگر اجرای یک طرح عمرانی فوری و ضروری باشد، آیا می‌توان اراضی اشخاص حقوقی یا حقیقی را  بدواً  بدون اجازه مالک یا مالکین تصرف کرد و آنگاه ظرف مهلت قانونی نسبت به پرداخت وجه زمین به اشخاص اقدام کرد یا خیر؟

 نظر اکثریت

جهت اجرای طرح چند مورد ضروری است که دادگاه باید احراز نماید:

1. ضروری بودن طرح.

2. وجود آیین‌نامه که به تصویب بالاترین مقام آن دستگاه رسیده باشد.

3. تصویب اعتبار برای آن طرح.

4. توافق بین آن دستگاه و مالک برابر متن و در نهایت تملک آن.

دستگاه پس از احراز موارد فوق می‌تواند زمین را جهت اجرای طرح تصرف کند. در غیر این صورت عمل دستگاه غیرقانونی بوده و مشمول قواعد تصرف عدوانی است. ضمناً ماده 9 قانون یاد شده در مواقعی است که با جلوگیری از اجرای طرح ضرر و یا خسارات جبران‌ناپذیری وارد شود که در این صورت به‌موجب نظر اقلیت اقدام خواهد شد.

 نظر اقلیت

طبق ماده 9 قانون یاد شده این‌گونه سازمان‌ها و یا وزارتخانه‌ها جهت اجرای طرح خود می‌توانند زمین‌هایی که در مسیر طرح قرار دارند بدواً تصرف و نسبت به اجرای طرح اقدام کنند، سپس در مهلت مقرر قانونی یعنی ظرف سه ماه قیمت اراضی تصرفی را به مالک یا مالکین پرداخت نمایند. چون اجرای هر طرح ضروری بوده و ممانعت از اجرای آن خسارت جبران‌ناپذیری به دستگاه مربوط وارد می‌کند.

نظر کمیسیون نشست قضائی (5)

با توجه به ماده 9 لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه‌های عمومی و عمرانی و نظامی دولت مصوب 12/11/1358: «در صورتی که فوریت اجرای طرح، با ذکر دلایل موجه به تشخیص وزیر دستگاه ارجاعی ضرورت داشته باشد، به نحوی که عدم تسریع در انجام طرح موجب ضرر و زیان جبران‌‌ناپذیری شود، دستگاه اجرایی می‌تواند قبل از انجام معامله قطعی و با تنظیم صورت‌مجلس وضع موجود ملک با حضور مالک یا نماینده وی و در غیاب او و نماینده دادستان (در وضع فعلی رئیس دادگستری یا قائم‌مقام وی) و کارشناس رسمی نسبت به تصرف و اجرای طرح اقدام کند؛ لکن، دستگاه اجرایی مکلف است حداکثر تا سه ماه از تاریخ تصرف نسبت به پرداخت یا ایداع قیمت عادله طبق مقررات این قانون اقدام نماید.» بنابراین، نظر اقلیت تأیید می‌شود.

دعاوی تصرف ملک در کتاب "دعوای تصرف عدوانی در رویه دادگاه ها" مطالعه کنید.

عنوان کتاب: دعوای تصرف عدوانی در رویه دادگاه ها

مؤلف: توحید زینالی ( وکیل پایه یک دادگستری )

ناشر: انتشارات چراغ دانش

نوبت چاپ: سوم/۱۳۹۶

قطع و تیراژ: وزیری / ۱۰۰۰ نسخه

ما را در کانال تلگرامی سرقفلی دنبال کنید.